Jest taka książka, która wpisuje się w nurt modnych ostatnio publikacji dotyczących sądownictwa i łamania prawa. Violetta Krasnowska jednak do sprawy przestępstw podchodzi z innej strony i zamiast zgłębiać psychikę seryjnych morderców przedstawia ludzi niewinnych a skazanych za zbrodnie, których nie popełnili. „Będziesz siedzieć. O polskim systemie niesprawiedliwości” (Czarne) to publikacja nastawiona na sprawy wstydliwe dla polskiego sądownictwa, budzące też celowo niepokój w społeczeństwie: tu wystarczy w odpowiednim momencie rzucone podejrzenie, znalezienie się przypadkowo w złym miejscu i o złym czasie albo niepełnosprawność intelektualna, żeby stać się ofiarą i cierpieć zamiast przestępcy. Krasnowska skupia się na ludziach przypadkowo wplątanych w wielkie sprawy kryminalne. Pokazuje, jak ich bliscy walczyli o sprawiedliwość, podpowiada, czego potrzeba, żeby uwolnić niewinnie skazanego. Budzi grozę, rejestrując długie lata odsiadki, podczas której preparowane są kolejne „dowody” przeciwko niewinnemu człowiekowi. Tym, którzy trafili do więzienia za cudze przestępstwa, nikt nie zwróci straconych za kratami lat. A gdyby w Polsce obowiązywała kara śmierci? To pytanie pada tutaj co pewien czas. Znacznie ważniejsze są jednak mechanizmy działania systemu sądownictwa, autorka gra na emocjach czytelników, wskazując kolejne niedopatrzenia lub celowe zacieranie śladów. Szuka sensacji w przestrzeni, która powinna przed sensacyjnością chronić.

Barwną biografię, która tam, gdzie to możliwe, od konwencji biografii się oddala, proponuje Anna Arno, portretując Konstantego A. Jeleńskiego. „Kot” (Iskry) to publikacja przybliżająca sylwetkę polskiego intelektualisty i niebieskiego ptaka – autorka mniej zajmuje się sprawami zawodowymi, a znacznie bardziej interesują ją kwestie obyczajowe. Ukazuje skomplikowane relacje Kota z matką, szukanie partnera lub partnerki, związek z Leonor Fini (dzięki temu książka może korespondować z wydaną przez Iskry biografią tej artystki), skrótowo omawia wojenne losy i przechodzi do znajomości z rozmaitymi twórcami. Odtwarza między innymi rolę Kota w publikowaniu pism Gombrowicza, a także – sylwetkę Jarosława Iwaszkiewicza w kontekście popularyzatorskich i krytycznych dokonań Jeleńskiego. Dba o to autorka, żeby zamiast sztywnego życiorysu z omawianymi po kolei punktami dostarczyć czytelnikom jednak lekturę krwistą, niekoniecznie przywodzącą na myśl standardowe biografie. Wydaje się, że ceni po prostu odwagę życia po swojemu, jaką prezentował Kot – i nie chce jej zaburzać standardowymi komentarzami czy posługiwaniem się kliszami w tomie.

Andrzej G. Kruszewicz proponuje skrótowe gawędy o zwierzętach. Przekłada zwyczaje rozmaitych gatunków na „ludzkie” postawy: opowiada między innymi o zalotach i związkach w świecie zwierząt, o dominacji samców lub samic, o trosce o potomstwo. Przedstawia anegdoty dotyczące zwierząt z zoo albo z tych oglądanych przypadkiem podczas spacerów. Dzieli się z czytelnikami swoją pasją i wiedzą – jest przekonany, że można o świecie przyrody opowiadać lekko, z humorem i z klasą – udowadnia to odbiorcom w książce „Sekretne życie zwierząt” (Rebis). To bardzo krótkie historyjki, niemal migawki prezentujące faunę w nietypowym świetle. Ma autor zamiar uświadamiać odbiorcom, jak i dlaczego zachowują się zwierzęta – proponować wiedzę w bardzo przystępnych dawkach i w równie przystępnym stylu. Osobiste wstawki pasują tu nie tylko jako składnik humoru, Kruszewicz zachęca nimi do odkrywania tajemnic świata zwierząt. Kto chce się pośmiać (a do tego lubi zwierzęta i dowcip) – znajdzie tu sporo dla siebie.

Dzieci tym razem mogą sięgnąć po bardziej ambitne historyjki – przygody zająca Tru, młodego i ambitnego wynalazcy oraz komentatora przygód długouchych. Zajęcza rzeczywistość bywa pełna wyzwań zbliżonych to tych ludzkich, sporo elementów znanych odbiorcom (tym dorosłym) przenika do codzienności tego bohatera. Tru bywa zabawny, ale przeważnie nastawiony jest też dość filozoficznie do otoczenia. To bohater znany już czytelnikom, teraz Barbara Kosmowska w „Tru. Love story” (Media Rodzina) szuka kolejnych opowieści do rozbawiania i pouczania najmłodszych. I w tym tomiku nie zabraknie jej pomysłów na poruszanie odbiorców: tych młodszych i tych starszych, którzy w przygodach Tru odkryją znacznie więcej…

Izabela Mikrut